Nieznane projekty sceniczne Zahy Hadid na wystawie w Londynie

Zaha Hadid kojarzona jest głównie z budynkami, ale w jej archiwum zachowały się też projekty scenografii dla opery, baletu i koncertów pop. Londyńska fundacja architektki pokazuje je na wystawie „Zaha Hadid: Architecture of Performance”, która potrwa do 27 marca 2027 roku.

Wystawa w dawnej pracowni architektki

To pierwsza wystawa Zaha Hadid Foundation oparta na własnej kolekcji i poświęcona scenografiom. Towarzyszy ponownemu otwarciu siedziby fundacji w dawnym biurze Hadid, czyli wiktoriańskiej szkole przy 10 Bowling Green Lane w londyńskim Clerkenwell. Budynek został odnowiony przez Studio KA, a całość zbiega się z dziesiątą rocznicą śmierci architektki.

Kuratorami są Catherine Howe, starsza badaczka fundacji, oraz historyczka designu Libby Sellers. Pięć projektów pokazano za pomocą modeli, rysunków, nagrań wideo, a nawet kostiumu. Pomysł na ekspozycję narodził się przypadkiem: podczas rozpakowywania pudeł pracownicy fundacji co chwilę natrafiali na mało znane realizacje. Jak mówiła Howe, Hadid „nie chciała być zaszufladkowana” i chciała działać w wielu mediach.

Pięć projektów, które warto znać

• Così fan tutte (2014) – scenografia do opery Mozarta wystawionej w Walt Disney Concert Hall w Los Angeles. Spiralna biała platforma miała ruchome segmenty, które unosiły się i opadały, odzwierciedlając zmieniające się relacje między postaciami. Jej krzywizny przypominają budynki Hadid, m.in. Heydar Aliyev Centre w Baku.
• Night Life (1999) – oprawa trasy koncertowej Pet Shop Boys. System połączonych ramp można było dopasować do różnych sal, a powierzchnie projekcyjne zmieniały scenę w środowisko multimedialne. Według fundacji był to pierwszy projekt Hadid dla dużego koncertu popowego.
• Metapolis (1999) – cyfrowe rysunki do baletu, z których powstały trzy lekkie konstrukcje w formie mostów. Tancerze przesuwali je, przestawiali, a nawet nosili. Na wystawie pokazano też kostium zaprojektowany przez Hadid.
• Music Video Pavilion (1990) – pawilon na wydarzenie w Groningen, który miał przenieść zjawisko teledysku z ekranu do przestrzeni publicznej. Zaskakuje jaskrawą kolorystyką, siatkową strukturą i zmiennymi podłogami. Pokazywano go obok prac innych dekonstruktywistów, m.in. Rema Koolhaasa i Bernarda Tschumiego.
• d1 (1989) – abstrakcyjny szkic projektu dla Hamburga, który stał się podstawą spektaklu tanecznego brytyjskiej choreografki Rosemary Butcher. To pierwszy projekt Hadid związany z performansem: tancerze poruszali się po monochromatycznej sieci linii na podłodze, jakby „przemierzali pejzaż miasta”.

Archiwum, które dopiero odkrywamy

Rana Hadid, przewodnicząca fundacji i siostrzenica architektki, nazwała ponowne otwarcie siedziby bardzo emocjonującym momentem. Jak podkreśliła, wystawa to dopiero początek odkrywania zasobów, bo archiwum liczy według szacunków około 300 tysięcy obiektów: obrazów, rysunków, szkicowników i materiałów cyfrowych. Fundacja chce dzięki nim pokazywać młodszym pokoleniom proces myślowy architektki i eksperymentowanie z technologią.

W programie ponownego otwarcia znalazły się także wideo artysty LionHeart oraz wizualizacja osi czasu życia Hadid autorstwa dziennikarki danych Mony Chalabi.

Co to oznacza dla polskiego podróżnego

Wystawa jest przede wszystkim propozycją dla osób wybierających się do Londynu. Clerkenwell to dzielnica w centrum miasta, więc zwiedzanie można łatwo połączyć z innymi atrakcjami. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia i zasady wstępu na stronie fundacji, bo w artykule źródłowym nie podano tych informacji.

Dla osób zainteresowanych architekturą to ciekawa okazja, by zobaczyć mniej znaną stronę twórczości Hadid. Jej budynki znane są także w Europie, a pokazane na wystawie projekty pomagają zrozumieć, jak te same geometrie i techniki cyfrowe przenosiła na scenę.

Źródło: Dezeen – „Five little-known stage designs from the archives of Zaha Hadid”